جمال الدين محمد الخوانساري

262

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

نياورد بقدر ، خير آن وشرّ آن ، وشيرين آن وتلخ آن ، ايمان نياورده است . وروايت شده از حضرت امام بحق ناطق امام جعفر صادق عليه السّلام كه فرموده : هر كه نماز كند در عقب كسى كه تكذيب كند بقدر خداى عزّ وجلّ بايد كه اعاده كند هر نمازى را كه كرده باشد در عقب أو . پس مىگوئيم كه : قضا بسه معنى آمده : اوّل - بمعنى خلق وايجاد چنانكه در قرآن مجيد فرموده : فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ يعنى پس خلق كرد آسمانها را هفت آسمان در دو روز وقدر نيز باين معنى آمده چنانكه فرموده : وَجَعَلَ فِيها رَواسِيَ يعنى خلق كرده است در زمين قوتهاى آن را يعنى قوتهاى أهل آن را ، ياقوتهائى كه از آن حاصل مىشود . دوّم - بمعنى أمر وفرمان چنانكه فرموده : وَقَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ، يعنى امر كرده وفرمان داده پروردگار تو باين كه عبادت نكنيد مگر أو را ، و « قدر » نيز نزديك باين معنى آمده چنانكه فرموده : نَحْنُ قَدَّرْنا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ ، يعنى ما لازم گردانيده‌ايم در ميانهء شما مرگ را . سوم - بمعنى اعلام چنانكه فرموده : وَقَضَيْنا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ فِي الْكِتابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ ، يعنى وحى فرستاديم بسوى بني إسرائيل واعلام كرديم ايشان را در توراة كه هر آينه فساد خواهيد كرد در زمين دو مرتبه . و « قدر » نيز نزديك باين معنى آمده چنانكه فرموده : فَأَنْجَيْناهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ يعنى نجات داديم حضرت لوط وأهل أو را مگر زن أو را كه تقدير كرده بوديم ودر لوح نوشته بوديم أو را از آنها كه باقي باشند در عذاب ، يا از آنها كه هلاك شوند وگذشته شوند . وپوشيده نيست كه بودن همه چيز بقضا وقدر خداى تعالى بنا بر معنى اوّل